Bestuur of Raad van Toezicht?

[Marca van den Broek]

Veel mensen in de creatieve sector kiezen voor een stichting als ze een rechtsvorm moeten kiezen voor hun bedrijf. Handig voor het aanvragen van fondsen en subsidies, je kunt een bestuur aanstellen dat met je meedenkt en je bent niet persoonlijk aansprakelijk voor eventuele schulden. Wat mij echter opvalt, is dat veel mensen niet goed nadenken bij het kiezen van hun bestuur. Vaak wordt aan familie en vrienden gevraagd zitting te nemen en wordt er, denk ik dan, maar weinig waarde gehecht aan het belang van een goed bestuur. Over het algemeen gaat het gelukkig goed. Soms gaat het echter gruwelijk fout, dat heb ik helaas iets te vaak zien gebeuren.

Wat zijn de verantwoordelijkheden van een bestuur?
Het bestuur legt het beleid vast van de stichting en zorgt dat dat beleid ook uitgevoerd wordt. Daarnaast moet het bestuur vergaderingen beleggen en (sommige) dagelijkse taken uitvoeren.
Daarnaast zijn bestuursleden wel degelijk aansprakelijk, zowel intern als extern
Intern
De bestuursleden zijn aansprakelijk t.o.v. de rechtspersoon en zijn verplicht hun taak op een behoorlijke manier te vervullen
Extern
Ook voor onzorgvuldig handelen, bijvoorbeeld op financieel gebied, naar subsidieverstrekkers e.d., kun je als bestuurslid aansprakelijk worden gesteld. Als je niet hebt ingegrepen of niet hebt gewaarschuwd terwijl je bijvoorbeeld weet dat er gesjoemeld wordt, dan heb jij als bestuurslid een probleem. En terecht natuurlijk.

Aan de andere kant, als creatief, loop je een aantal risico’s met een bestuur. Hoe vaak hoor je mensen bijvoorbeeld niet klagen over een bestuur dat helemaal niks doet? Dan is het een papieren ballast, niet echt schadelijk, maar het vreet tijd en energie. Erger is het, als jouw bestuur de taken over begint te nemen en jou buiten spel dreigt te zetten. Als ze de meerderheid hebben, dan kunnen ze dat in principe doen. Natuurlijk ga je er vanuit dat dat nooit gaat gebeuren. Maar better safe than sorry zou ik zeggen. Mijn notaris raadde me indertijd bijvoorbeeld aan om er voor te zorgen dat je zelf altijd een meerderheid van stemmen hebt, of een veto recht.

Raad van Toezicht
Een andere manier om problemen te voorkomen, kan het instellen van een Raad van Toezicht zijn. Je richt een stichting op, bent zelf directeur en enig bestuurslid, en stelt een Raad van Toezicht aan. In grote lijnen heeft een Raad van Toezicht dezelfde taken als het Bestuur. Namelijk er op toezien dat het beleid correct wordt uitgevoerd. Daarnaast kunnen ze het bestuur -gevraagd en ongevraagd- adviseren en moeten ze er op toezien dat alles netjes volgens de regels gebeurt.
Maar waar het bestuur het hart vormt van een stichting, staat een Raad van Toezicht meer op afstand. Het bestuur maakt immers beleid, een Raad van Toezicht niet, die ziet er op toe dat het correct wordt uitgevoerd. Overigens kan een Raad van Toezicht het bestuur naar huis sturen, dus ook hier goed nadenken wie je in zo’n Raad zitting laat nemen.